Ne može se sa sigurnošću utvrditi kada je tačno izmišljen luk i strela, medjutim, istoričari se slažu da je pronalazak luka i strele, uz pronalazak točka, jedan od najbitnijih momenata u razvoju ljudske civilizacije. Zahvaljujući luku i streli čovek je mogao lakše da dodje do hrane, da savlada neprijatelja i da uspostavi kontrolu nad prirodom.

Istoričari, ipak, procenjuju da luk potiče iz kamenog doba, koje je trajalo skoro milion godina i koje se na Dalekom istoku završilo oko 6000. godine p.n.e. a u Evropi oko 3000. godine p.n.e. U starom i srednjem veku streličarstvo je predstavljalo okosnicu ubojne sile, kako zapadnih, tako i istočnih civilizacija.

Kroz ceo ovaj period streličarstvo nije bilo samo lovačka i vojna veština, već i sportska. U svim civilizacijama upražnjavala su se takmičenja u veštini gadjanja lukom, o čemu postoji dosta pisanih i drugih podataka. Poznati su veliki srednjevekovni turniri u Engleskoj, a slična takmičenja održavala su se i drugde.

Streličarstvo je bilo razvijeno i u srednjevekovnoj Srbiji. Srpski borci-streličari pojavljuju se na freskama u manastirima Dečani i Manasija mnogo pre nego mnogi u svetu. U vreme cara Dušana, kada je Dubrovnik priznavao njegovu vlast, održavali su se turniri sa lukovima i samostrelima (1308-1355). Na ženidbi Dušanovoj, strelac-vitez Miloš Vojinović, pogadjao je jabuku kroz prsten. Srpski strelci su se posebno istakli i doneli pobedu nad nadmoćnijom bugarskom vojskom u bici kod Velbuza 1330. godine. Postoje pisani podaci iz perioda vladavine despota Stefana Lazarevića (XIV vek) o održavanju streličarskih turnira na prostoru ispod zidina Kalemegdanske tvrđave.

U Evropi i svetu streličarstvo ima veliki broj poklonika. Samo u Americi ima preko dva miliona registrovanih streličara, a lovaca lukom i strelom ima nekoliko puta više. U Koreji streličarstvo ima status nacionalnog sporta (nalazi se u programu redovne nastave fizičkog vaspitanja u osnovnim i srednjim školama, kao i na koledžima). U Evropi je streličarstvo najviše razvijeno u Francuskoj, Engleskoj i Italiji, zatim u skandinavskim zemljama, kao i Nemačkoj, Poljskoj, Turskoj, Rusiji i Ukrajini. Poslednjih desetak godina moderno sportsko streličrastvo ima značajnu ekspanziju u Australiji, Kini i Japanu.

Streličarstvo se prvi put pojavljuje na Drugim Olimpijskim igrama 1900. godine. Od 1972. se takmiče žene a od 1988. ekipe.

Srpski Olimpijski komitet je osnovan 1910. godine. Na Olimpijskim igrama u streličarstvu su se takmičili Postružnik Bojan 1976. i Matković Zoran 1980. godine.

Osim metnog (target), poljskog (field) i 3D streličarstva, FITA neguje discipline Flight (takmičenje u najdaljem letu strele), Clout (meta je krug na zemlji prečnika 15 m sa zastavicom u sredini. Gadja se paraboličnom putanjom strele sa 165 m udaljenosti), Ski arc ili Arcathlon (biathlon pri čemu se mete gadjaju lukom a ne puškom).

Metno streličarstvo je podeljeno na dvoransko (indoor) i na otvorenom (outdoor).

U dvorani se gadja na 18 i 25 m, ukupno 60 strela. Prvo Svetsko prvenstvo održano je u Finskoj 1991. godine. U sistem eliminacija ulaze 32 takmičara koja su prošla kvalifikacije. Za tri strele rok je 2 min.

Na otvorenom se gadja po 36 strela na distancama:

• muškarci: 90, 70, 50 i 30 m = ukupno 144 strele
• žene: 70, 60, 50 i 30 m
• Posle kvalifikacija, u eliminacije ulazi 128 takmičara na 70 m po 12 strela.

Poljsko streličarstvo (Field) je na svetskom prvenstvu prvi put zastupljeno 1959. godine. Gadja se na poznatim i nepoznatim daljinama od 5 do 60 m, 2 puta po 24 mete. U eliminacijama se puca 12 strela na 12 meta na poznatim daljinama.

3D je lovačka disciplina, gde se gadja u gumene modele životinja na distancama do 35 m (goli luk, dugi luk) a 45 m za kompaund i olimpijski luk. U jednom krugu postavlja se 40 različitih figura životinja numerisanih vidljivim brojevima pokraj figura od 1 do 40. Vreme za hitac je ograničeno na 90 sekundi. Iz ovoga se vidi da je ova disciplina, zapravo, simulacija lova.

Arcathlon je prvi put održan u Italiji 1980. godine. Ovu disciplinu FITA je uvrstila 1991. godine. Popularna je u Francuskoj, USA, Nemačkoj, Ukrajini i Rusiji.

Stilovi

• olimpijski luk – zakrivljeni luk (recurved bow)
• složeni luk (compound bow)
• goli luk, bez nišana - instinktivno gađanje (bare bow)
• standardni luk
• lovački luk
• dugi luk (longbow)
• samostrel (crossbow)

Streličarski savez Srbije, koji je preuzeo kontinuitet Streličarskog saveza Jugoslavije, članica je FITE od 1965. godine a EMAU-a od 1988. godine. Savez čini 16 klubova iz Srbije, sa registrovanih 578 članova.

Kategorije

Prema godinama i polu takmičari su podeljeni u sledeće kategorije:

U Srbiji se takmičenja održavaju po FITA pravilima u sledećim disciplinama:

• u dvorani (indoor): na 18 m
• na otvorenom (outdoor): Olimpijska runda na 70 m; FITA 144 strele i Amrican round 900 krugova
• Field
• 3D

Streličarstvo je univerzalni sport kojim se ravnopravno bave oba pola, deca i odrasli, invalidi, razvijajući sigurnost i poverenje, mentalni i fizički balans, respekt i poštovanje.

Streličarstvo ima rekreativni značaj u podizanju psiho-fizičkih sposobnosti na viši nivo.

Zadovoljava takmičarske potrebe na nacionalnom, kontinentalnom i svetskom nivou pionira, kadeta, juniora i seniora, kao i lica sa posebnim potrebama (invalida). Realno je primenjiv u vojnim i drugim bezbednosnim sistemima.

Prema Evropskoj sportskoj povelji, sport mora u osnovi biti: dostupan svima pod jednakim uslovima, human, slobodan i dobrovoljan, zdrav i bezbedan, fer, tolerantan, etički prihvatljiv, usmeren ka punom ostvarivanju ličnosti, nezavistan od zloupotrebe u komercijalne, političke i finansijske svrhe.

Streličarstvo karakteriše fer plej, etika, zdravlje, karakter i obrazovanje, radost i zabava, posvećenost, poštovanje sebe i drugih.

Oprema je danas veoma kvalitetna i trajna. Uz pravilnu upotrebu može se koristiti desetak godina. Izbor opreme i cena zavise od takmičarske discipline kojom se želimo baviti. Takodje, izbor opreme zavisi od fizičke pripremljenosti, kondicije ili drugih posebnosti svakog pojedinca.Mali problem za nabavku luka predstavlja još uvek važeći Zakon o oružju, koji luk tretira kao tetivno oružje, iz čega proizilaze obaveze nabavke oružnog lista. Jedino se u Srbiji sportski luk tretira kao oružje. U pripremi je novi Zakon koji će regulisati tu oblast.

Uz sprovodjenje odgovarajućih sigurnosnih mera, možemo imati i sopstveni teren za gadjanje. To može biti dvorište, livada ili šuma u blizini kuće ili vikendice.

Oprema je danas veoma kvalitetna i trajna. To znači da je možemo koristiti desetak i više godina, ako se upotrebljava pravilno. Izbor opreme i cena zavisi od streličarske discipline kojom se želimo baviti, da li samo za rekreaciju ili takmičenja ili čak za oboje - zavisi i od stila. Izbor opreme treba prilagoditi fizičkoj kondiciji i drugim posebnostima svakog pojedinca. Iz nabrojenih i drugih razloga, preporučujemo svakome ko se odluči baviti streličarstvom da se javi u neki od streličarskih klubova (ili ako nema klub u blizini, direktno u Savez) gde će dobiti potrebne informacije. Tek posle toga preporučuje se nabavka opreme, jer će tek tada odgovarati potrebama. olimpijski luk (recurve bow) složeni luk (compound bow) samostrel (crossbow)

Prvi korak: STAV PREMA METI

Stani bokom usmeren prema cilju.

Stopala postavi sa obe strane linije gadjanja.

Zauzmi stav tako da stopala budu razmaknuta u širini ramena.

Drugi korak: POLOŽAJ PRSTIJU NA TETIVI

Smesti prste tako, da obuhvate tetivu:

kažiprst iznad jahača strele, a srednji prst i prstenjak ispod jahača.

Tetivu namesti na prvi pregib prstiju.

Potpuno zatvori prste oko tetive.

Treći korak: RUKA KOJA DRŽI LUK

Pritisak na luk treba biti na isprekidanoj liniji ruke.

Opusti i olabavi prste.

Nadlanica je pod uglom od približno 45º.

Vrh palca i kažiprsta mogu se dodirivati, ali ne pritiskati.

Četvrti korak: NAMEŠTANJE RUKE KOJA DRŽI LUK

Podigni ruku i luk u visinu ramena.

Lakat ruke mora biti odmaknut od tetive.

Peti korak: NAPINJANJE LUKA

Potegni tetivu uzduž ispružene ruke ravnim pokretom do mesta sidrenja.

Zateži tetivu ledjnim mišićima, pomičući lopatice jednu prema drugoj.

Ostani uspravno, ravno i opušteno.

Drži oba ramena nisko, što niže.

Šesti korak: SIDRENJE ili utvrdjivanje krajnje tačke natega

Tetiva treba dodirivati vrh/sredinu brade.

Gornja strana kažiprsta treba prianjati uz donju stranu čeljusti.

Zubi pri tom položaju moraju biti sastavljeni.

Sedmi korak: ZADRŽAVANJE

Održavaj ledjne mišiće napetima, stalno zatežući.

Šaka na luku, prsti na tetivi, ključne kosti i lakat ruke koja zateže tetivu moraju biti u istoj vertikalnoj ravni.

Vodi računa da oba ramena budu što je niže moguće.

Osmi korak: NIŠANJENJE

Dominantno oko treba biti otvoreno. To je oko na strani ruke koja zateže tetivu. Drugo oko zatvori.

Gledaj u cilj neposredno mimo one strane tetive koja ti je bliže.

Nek tetiva bude malo levo od cilja.

Deveti korak: ODAPINJANJE

Zateži ledjne mišiće privlačeći lopatice jednu prema drugoj.

Opuštaj prste koji drže tetivu.

Neopterećena ruka sama će se pokrenuti unazad.

Zadrži položaj ruke koja drži luk. Pusti da luk "padne".

Deseti korak: ZAVRŠETAK

Ruka koja je natezala tetivu mora ostati opuštena, završivši pokret iza ili blizu uha.

Nastavi ciljati, prateći let strele sve dok ne pogodi metu. Tek tada se opusti.